OECD Ũthiĩ na mbere wa mĩena, wa matũũra ma gĩcagi na wa matũũra manene Mĩehe ya gasi iria itũmaga thĩ ĩrurugare - matũũra manene na mĩena ĩrĩa ĩũnganĩte namo nĩ wĩra (FUAs)


Ũtaarĩria wa kĩũngano kĩa data

Mũcemanio ũyũ wa ũhoro ũtarĩtwo ũheaga ũtari wa gũrutwo kwa gasi iria itũmaga thĩ ĩgĩe na ũrugarĩ (GHG) mĩena-inĩ ya wĩra wa matũũra manene (FUA) na matũũra manene. Kũrĩa ũhoro ũtarĩtwo uumaga na mũtugo wa ũtari Gũrutwo kwa gasi iria itũmaga thĩ ĩgĩe na ũrugarĩ (GHG) kĩgero-inĩ kĩa thĩ wa bũrũri gũtaragwo na mũcemanio wa ũhoro ũtarĩtwo wa gũrutwo kwa gasi wa Ũthuthuria wa Rĩera rĩa Thĩ Yothe (EDGAR), mũtugo wa 8.0, ũthondekĩtwo nĩ Kĩĩro kĩa Ũthuthuria kĩa Kĩama kĩa Ũlaya na Kĩama kĩa Thĩ Yothe kĩa Hinya wa Wĩra (EC JRC/IEA, 2023). EDGAR ĩheaga mĩgarũ ya o mwaka ya o mũena wa wĩra ya gasi ĩna (kaboni daiokisaidi kana CO2, methani kana CH4, naitrosi okisaidi kana N2O, na gasi irĩ na fluorini kana F-gases) kĩgero kĩa 0.1° (ta kilomita 11). Mĩena ĩrĩ kuo nĩ hinya wa wĩra, maithondekero manene, ũtwarani, nyũmba, ũrĩmi na indo iria itaĩtwo. Gũrutwo kwa gasi nĩ ũndũ wa ũhũthĩri wa thĩ na gũgarũrũka kwa kĩrĩa gĩhumbĩte thĩ gũtirĩ kuo. EDGAR ĩgayanagia ũhoro wa gũrutwo kwa gasi kĩgero kĩa bũrũri kũrĩ igerero cia thĩ wa bũrũri ĩgĩhũthĩra cionania cia kũrũgamĩrĩra o mũena mũnini wa wĩra mũgarũ-inĩ. Gũrutwo kwa gasi kũonanagio na ũiganu wa CO2, gũkĩhũthĩrwo ũhoti wa kũrehithia ũrugarĩ wa thĩ wa mĩaka 100 wa ripoti ya IPCC ya gũthima ya 5 (AR5), nĩguo 28 kũrĩ CH4 na 265 kũrĩ N2O. EDGAR ĩhũthĩrĩtwo nĩguo ũhoro ũringithanĩke thĩ yothe, mĩtugo ĩigane gatagatĩ ka mabũrũri na mĩena ĩkore ũhoro wothe, ũrĩa hĩndĩ imwe ũtaheanagwo nĩ mabũrũri. Matarĩrio maya ma thĩ wa bũrũri no matigane na ũtari watho wa mĩena. No matigane nĩ ũndũ wa mĩtugo, makĩria EDGAR kũruta ũhoro wa mĩena minini kuuma kĩgero gĩkũrũ, rĩrĩa mĩcemanio ya watho ĩrũmĩrĩire mawĩra ma mĩena minini, na kũthuura na kuoneka kwa cionania iria ihũthagĩrwo kũgayania ũhoro wa gũrutwo kwa gasi kũrĩ mĩena. Gũtaara FUA na matũũra manene OECD, ĩrĩ hamwe na Ũmwe wa Bũrũri cia Ũlaya (EU), ĩthondekĩte mũtaarĩre mũiganu wa mĩena ya wĩra wa matũũra manene (FUA) wa kuonia mĩhaka ya ũtonga na wĩra ya matũũra manene kũringana na njĩra cia andũ gũthiĩ wĩra o mũthenya (OECD, 2012). FUA irĩ na: Itũũra inene, rĩtaarĩtwo na gatagatĩ ka matũũra manene kĩgero-inĩ kĩa gũtuĩka matũũra manene. Gatagatĩ ka mĩena ĩyo gathondekagwo kũigana na mĩena ya ũrũgamĩrĩri wa hakuhĩ, nĩguo gũtaare itũũra inene. Mũena wa andũ arĩa magĩkĩra wĩra kũndũ kũngĩ, hamwe na mĩena yothe ya hakuhĩ ĩrĩa andũ arĩa matũũraga kuo marĩ na wĩra o na 15% marutaga wĩra itũũra-inĩ inene. Mũtugo wa gũtuĩra mĩhaka ũrĩ na: Gũkĩra mĩena ya ũrũgamĩrĩri wa hakuhĩ ĩthiũrũrũkĩirio nĩ FUA ĩmwe thĩinĩ wa FUA ĩyo. Kũruta mĩena ya ũrũgamĩrĩri wa hakuhĩ ĩtarĩ hamwe na ĩrĩa ĩngĩ. Mũtaarĩre ũcio ũonanagia FUA 1 285 na matũũra manene 1 402 mabũrũri-inĩ mothe ma OECD tiga Costa Rica na mabũrũri matatũ marenda gũtonya. Ta mũcemanio ũyũ wa ũhoro ũtarĩtwo Mũcemanio wa ũhoro ũtarĩtwo wa OECD wa Mĩena, Matũũra Manene na Mĩena ya Hakuhĩ (Gũrutwo kwa gasi iria itũmaga thĩ ĩgĩe na ũrugarĩ - Matũũra manene na FUA), http://oe.cd/geostats Ũhoro ũngĩ Rũthiomi rwa OECD rwa Ũhoro Ũtarĩtwo wa Mĩena ya Hakuhĩ Mĩena na Matũũra Manene ma OECD kwa Ũkuhĩ Kũrĩ ciũria kana maoni, tũma barũa kũrĩ CitiesStat@oecd.org

Mĩthĩĩtĩre ya maũndũ marĩ na ũhoro ũyũ


MũgamboOECD Ũthiĩ na mbere wa mĩena, wa matũũra ma gĩcagi na wa matũũra manene Mĩehe ya gasi iria itũmaga thĩ ĩrurugare - matũũra manene na mĩena ĩrĩa ĩũnganĩte namo nĩ wĩra (FUAs)745
DESIGNATIONGũtirĩ ha kũhũthĩrwo_Z
FREQWa o mwakaA
KĩoneriaGũrutwo kwa gasi iria itũmaga thĩ ĩgĩe na ũrugarĩ (GHG) kuuma kũrĩ indo iria itaĩtwoGHG_WASTE
POLLUTANT CONCENTRATIONGũtirĩ ha kũhũthĩrwo_Z
Kĩrĩra's-GravenhageNL017C
Regional LevelItũũra ineneCITY
TIME SEASONGũtirĩ ha kũhũthĩrwo_Z
KĩgeroTani cia ũiganu wa CO2T_CO2E
Ihinda1990 - 2024
ThirikariGũtirĩ gĩthuurĩtwo
Mĩikarĩre ya ũthaka wa bũrũriGũtirĩ gĩthuurĩtwo
MbaaraGũtirĩ gĩthuurĩtwo
Mũtino wa kĩũmbeGũtirĩ gĩthuurĩtwo
Mũrimũ mũrũru wa thĩ yotheGũtirĩ gĩthuurĩtwo
Ũhoro kana mũtinoGũtirĩ gĩthuurĩtwo
Adirethi ya kĩambĩrĩria kĩa datahttps://data-explorer.oecd.org/vis?fs[0]=Topic%2C0%7CRegional%2C%20rural%20and%20urban%20development...